Nominowana do Nike Uta Przyboś odwiedziła Skarżysko. Poznaj twórczość gościni II Skarżyskiego Zlotu Poetów

Na początku lipca Skarżysko-Kamienna ponownie stało się miejscem spotkania poetów z różnych części Polski. Jedną z gościń II Skarżyskiego Zlotu Poetów była Uta Przyboś – poetka i malarka, której tom „Prosta” znalazł się wśród książek nominowanych do Nagrody Literackiej Nike. Jej dorobek jest jednak znacznie szerszy. Od pierwszych tomów po wydane w 2025 roku „Coraz” Przyboś konsekwentnie rozwija poezję skupioną na języku, obserwacji świata i próbie uchwycenia tego, co trudno jednoznacznie nazwać.

Uta Przyboś z wizytą w Skarżysku

II Skarżyski Zlot Poetów odbył się 4 lipca 2026 roku w Miejskim Centrum Kultury im. Leopolda Staffa. Do Skarżyska-Kamiennej przyjechali poeci, pisarze oraz miłośnicy literatury z różnych części kraju. Organizatorzy zaplanowali wydarzenie jako przestrzeń spotkania środowiska literackiego i bezpośredniego kontaktu autorów z odbiorcami poezji.

W gronie zaproszonych twórców znalazła się Uta Przyboś. Była wtedy gościnią panelu odbywającego się w kawiarni, gdzie uczestnicy zlotu, mogli z nią porozmawiać, zadać nurtujące pytania i otrzymać autografy. Dla czytelników, którzy zetknęli się z jej nazwiskiem podczas zlotu po raz pierwszy, skarżyskie wydarzenie może być dobrym punktem wyjścia do poznania autorki mającej za sobą kilka dekad działalności artystycznej oraz serię ważnych wyróżnień literackich.

Kim jest Uta Przyboś? Poetka i malarka związana ze sztuką od młodości

Uta Przyboś urodziła się w 1956 roku. Jest poetką i malarką, córką poety Juliana Przybosia oraz malarki Danuty Kuli. Studiowała malarstwo w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Brukseli, a później kontynuowała naukę w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Stefana Gierowskiego. Sama opowiadała, że przez wiele lat to właśnie malarstwo pozostawało jej główną dziedziną twórczości.

W roli poetki zadebiutowała na łamach „Odry”. Jej pierwszy tom „Nad wyraz” ukazał się pod koniec pierwszej dekady XXI wieku, a później pojawiły się kolejne książki, m.in. „A tu tak”, „Stopień”, „Prosta”, „Tykanie” i „Wielostronna”.

Wybrane książki Uty Przyboś, w tym „Coraz” i „Wielostronna”, można znaleźć również w ofercie Księgarni Internetowej Znak. W katalogu znajdują się także strony poświęcone „Jakoby” i nominowanej do Nike „Prostej”.

Jaki gatunek literacki reprezentuje Uta Przyboś?

Podstawowym gatunkiem literackim w twórczości Uty Przyboś jest poezja. Jej wiersze należą do współczesnej liryki, w której duże znaczenie mają obserwacja rzeczywistości, sposób budowania obrazu oraz precyzyjne operowanie językiem. Poetka często wychodzi od konkretu – przedmiotu, sytuacji, fragmentu natury albo codziennego doświadczenia – i rozwija go w refleksję dotyczącą czasu, relacji, przemijania czy miejsca człowieka w świecie. Ważną rolę odgrywa również wieloznaczność słów, widoczna już w tytułach takich jak „Prosta”, „Tykanie”, „Wielostronna” czy „Coraz”. Dzięki temu jej poezja wymaga uważnej lektury, ale pozostaje mocno zakorzeniona w doświadczeniach i obrazach, które czytelnik może rozpoznać z własnej codzienności.

„Prosta” przyniosła Ucie Przyboś nominację do Nagrody Literackiej Nike

Najwięcej wyróżnień przyniósł poetce wydany w 2015 roku tom „Prosta”. Rok później znalazł się wśród 20 książek nominowanych do Nagrody Literackiej Nike. Na tej samej liście pojawiły się wówczas m.in. „Nakarmić kamień” Bronki Nowickiej, „Skoruń” Macieja Płazy czy „Dom z witrażem” Żanny Słoniowskiej.

„Prosta” dotarła również do finału Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego Orfeusz. Za ten sam tom Przyboś otrzymała w 2016 roku Nagrodę im. Cypriana Kamila Norwida w kategorii literatura.

Uta Przyboś to poetka, która w swojej twórczości porusza ważne kwestie społeczne, polityczne i życiowe. Dużym atutem jej twórczości jest jednak forma w jakiej przekazuje swoje utwory. Interesuje ją obserwacja rzeczywistości, ale równie ważne staje się samo słowo i jego zdolność do opisania doświadczenia. W rozmowie z „Rzeczpospolitą” Przyboś mówiła o znaczeniu słów i odpowiedzialności za nie, a poezję wiązała z poszukiwaniem dobra, ładu oraz możliwością „oświetlenia” czegoś drugiemu człowiekowi.

Od „Tykania” do „Wielostronnej”. Jak rozwijała się poezja Uty Przyboś?

Kolejne książki pokazują, że Przyboś chętnie buduje całe tomy wokół wieloznaczności pojedynczych słów. W wydanym w 2018 roku „Tykaniu” tytuł można odczytać jednocześnie jako dotykanie świata oraz przechodzenie z kimś na „ty”. Oba znaczenia prowadzą do pytań o bliskość, relacje oraz sposób doświadczania rzeczywistości. Tom otrzymał nominację do Orfeusza w 2019 roku.

Podobna metoda pojawia się w „Wielostronnej” z 2020 roku. Tym razem ważne staje się oglądanie rzeczywistości z wielu perspektyw i kierowanie uwagi na detal. Książka także została dostrzeżona przez jury Orfeusza – nominację otrzymała w edycji z 2021 roku.

W poezji Przyboś kolejne przedmioty, sytuacje i obserwacje często otwierają znacznie szersze pytania. Zainteresowanie światem materialnym łączy się przy tym z doświadczeniem malarki. Obraz i słowo pozostają w jej twórczości dwiema różnymi metodami przyglądania się rzeczywistości.

„Coraz” to najnowszy tom Uty Przyboś

Najnowsza książka poetki ukazała się w 2025 roku. Sam tytuł „Coraz” ponownie opiera się na słowie, które można rozwijać w kilku kierunkach. Wydawca wskazuje, że punktem wyjścia tomu są zmiany zachodzące i stopniowo nasilające się w różnych obszarach współczesnej rzeczywistości.

Książka została podzielona na części zatytułowane „dosłowniej”, „znikliwiej”, „bezsensowniej” oraz „istotniej”. Taki układ dobrze oddaje charakter tej twórczości: Przyboś obserwuje konkretny świat, a jednocześnie stale sprawdza możliwości języka, którym próbuje go opisać.

„Coraz” pokazuje również, że nominacja do Nike za „Prostą” była jednym z etapów znacznie dłuższej drogi twórczej. Poetka nadal publikuje i rozwija własny sposób pisania, a jej najnowszy tom został również zgłoszony do kolejnej edycji Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego Orfeusz.

__________________________Artykuł sponsorowany