Od gaszenia pożarów do działania z wyprzedzeniem - tak zmieniła się polityka społeczna w Skarżysku

Od reagowania na kryzys do profilaktyki i wczesnego wsparcia, od tradycyjnej pomocy społecznej do szerokiego wachlarza usług odpowiadających na realne potrzeby mieszkańców – tak w ciągu ostatniego roku zmieniła się polityka społeczna w Skarżysku-Kamiennej. Przekształcenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Centrum Usług Społecznych oznaczało bowiem nie tylko zmianę nazwy, ale przede wszystkim zmianę całej filozofii działania: dziś mieszkaniec jest w centrum uwagi, a pomoc ma być dostępna wcześniej, bliżej i w znacznie szerszej formule. Efekty tej zmiany mogli poznać przedstawiciele Centrów Usług Społecznych z całego regionu, którzy 22 września przyjechali do Skarżyska-Kamiennej na Regionalne Forum CUS.

NIE TYLKO ZMIANA NAZWY - ZMIANA CAŁEJ FILOZOFII

Regionalne Forum CUS było okazją do wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk i rozmowy o przyszłości usług społecznych. Dla Skarżyska-Kamiennej było również ważnym momentem podsumowania pierwszego roku funkcjonowania Centrum Usług Społecznych w nowej formule.

O zmianach podczas konferencji prasowej poprzedzającej Regionalne Forum CUS mówili: Prezydent Miasta Arkadiusz Bogucki, Zastępca Prezydenta ds. społecznych Iwona Jeziorska oraz Dyrektor CUS Michał Kocia.

Jak podkreślał prezydent Arkadiusz Bogucki, przekształcenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Centrum Usług Społecznych było elementem szerszego procesu rozpoczętego dwa lata temu. Zwracał uwagę, że zmiana nie byłaby możliwa bez zaangażowania pracowników CUS oraz środków zewnętrznych. Na samo utworzenie CUS udało się pozyskać 9 mln zł. Do tej pory Centrum pozyskało w sumie 16 mln zł, które pozwoliły uruchomić szeroki pakiet nowych usług.

- Serdecznie dziękuję zarówno Pani Prezydent, jak i Panu Dyrektorowi, ponieważ wniosek, który zwykle pisze się około pół roku, ten skład był w stanie napisać w dwa miesiące. I zmieniła się filozofia działania w ten sposób, że zaczęliśmy i staliśmy się jednostką usługową dla mieszkańców. - Z tradycyjnej pomocy społecznej przeszliśmy do nowoczesnych, skrojonych na miarę potrzeb usług społecznych– podkreślał Arkadiusz Bogucki.

- Polityka społeczna zmienia się wraz z potrzebami mieszkańców i ważne jest, by ten koszyk usług dopasować do ich potrzeb. Dziś Centrum Usług Społecznych to już inna instytucja. To instytucja, która wyszła poza swoje mury, współpracuje ze wszystkimi organizacjami i jednostkami miejskimi. Dziś pracowników Centrum Usług Społecznych widać – to już nie jest instytucja, do której ludzie przychodzą tylko po pomoc, choć tę pomoc oczywiście nadal świadczy i realizuje swoje zadania ustawowe. Dziś to pracownicy wychodzą do mieszkańców, podają rękę i zapraszają do współpracy, do tego, by ludzie chcieli przyjść i powiedzieć o swoich potrzebach. Dowodem, że są to dobre zmiany jest to, jak wielkim zainteresowaniem i sukcesem ukazała się taksówka społeczna, pomoc Złotej Rączki czy Miejsce Aktywności Lokalnej – mówiła podczas konferencji Iwona Jeziorska, zastępca prezydenta Skarżyska-Kamiennej ds. społecznych.

Najważniejsza zmiana dotyczy samego sposobu działania – o tym szczegółowo mówił dyrektor CUS Michał Kocia.

- Zmieniliśmy filozofię działania. Oczywiście nie porzucamy starych metod pracy, które realizował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, a rozszerzamy swoją działalność i troszeczkę przekierowujemy wektor tej działalności na taki, którego celem jest przede wszystkim poprawa jakości życia mieszkańców, ale też profilaktyka – wyjaśniał.

Jak tłumaczył, tradycyjna pomoc społeczna często koncentruje się na reagowaniu w momencie, kiedy pojawia się kryzys. Rolą CUS jest natomiast także działanie z wyprzedzeniem – rozpoznawanie potrzeb i podejmowanie działań, zanim problem się pogłębi.

- Nie gasimy pożarów, tak jak robi to typowa pomoc społeczna, ale działamy z pewnym wyprzedzeniem – mówił.

KIERUNEK WYZNACZAJĄ POTRZEBY MIESZKAŃCÓW

Przed rozpoczęciem działalności CUS przeprowadzono diagnozę potrzeb mieszkańców. Jej wyniki pokazały, że zmienia się także profil zapotrzebowania na pomoc.

– Wyszło nam to, że spada liczba typowych klientów pomocy społecznej, czyli tych, którzy korzystają z zasiłków, tych, którzy korzystają ze świadczeń rodzinnych, natomiast rośnie zapotrzebowanie na usługi społeczne, na usługi asystenckie – mówił Michał Kocia.

Jak podkreślał dyrektor CUS, właśnie ta diagnoza pozwoliła określić dwa najważniejsze obszary działania Centrum: dziecko i rodzina oraz seniorzy i osoby z niepełnosprawnościami.

Jednym z najważniejszych efektów pierwszego roku działania CUS jest uruchomienie 8 bloków obejmujących łącznie 16 nowych usług.

– To jest 8 bloków usług, a w zasadzie jest to 16 nowych usług. Wydaje się, że niezwykle potrzebnych, bo widzimy to chociażby po zapotrzebowaniu i po rekrutacji, że mamy bardzo dużo chętnych na korzystanie z tych usług – mówił Michał Kocia.

Wśród nowych form wsparcia dla rodzin są m.in. półkolonie profilaktyczno-edukacyjne, zapewniające dzieciom opiekę podczas wakacji i ferii, a jednocześnie dające rodzicom możliwość bezpiecznego powierzenia dzieci profesjonalnej opiece.

Ważnym elementem są również badania przesiewowe dzieci i młodzieży, m.in. diagnostyka wad postawy i badania optometryczne. CUS obejmuje nimi całe roczniki, stawiając na możliwie wczesne wykrywanie problemów.

Dużą grupę stanowią również usługi dla rodzin z dziećmi z niepełnosprawnościami. To m.in. trening umiejętności społecznych, integracja sensoryczna, biofeedback, terapia pedagogiczna i terapia ręki.

– Na te usługi mamy ogromne zapotrzebowanie i jest ogromna potrzeba – mówił Michał Kocia, wskazując jednocześnie na współpracę CUS ze skarżyskimi szkołami.

TAKSÓWKA SPOŁECZNA NIEMAL NON STOP W TRASIE

Jedną z usług, która szczególnie wyraźnie pokazuje zmianę podejścia, jest taksówka społeczna, czyli indywidualny transport dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami. CUS dysponuje nowym busem dostosowanym do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

– Widzimy ogromne zapotrzebowanie. Dysponujemy zakupionym w ramach projektu busem dostosowanym do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Bus praktycznie nie zatrzymuje się, jeździ codziennie przez 8 godzin – mówił dyrektor CUS.

Oferta dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami obejmuje również specjalistyczne usługi opiekuńcze, rehabilitacyjne, pielęgniarskie, dietetyczne, psychologiczne i terapeutyczne. Wprowadzono także usługę „Złotej rączki”, pomoc w sprzątaniu, opiekę długoterminową dla kobiet po mastektomii, a wkrótce uruchomione zostaną wyjazdy zdrowotno-profilaktyczne.

CUS WYCHODZI DO MIESZKAŃCÓW

Nowa filozofia działania widoczna jest także w inicjatywach, które nie kojarzą się tradycyjnie z pomocą społeczną. Przykładem jest lodówka społeczna, która wcześniej działała głównie w okresach przedświątecznych, a dziś funkcjonuje przez cały rok. Mieszkańcy mogą dzielić się żywnością, a osoby potrzebujące mogą z niej korzystać. Działa również punkt wymiany ubrań, organizowane są akcje związane z przeciwdziałaniem przemocy domowej, inicjatywy międzypokoleniowe oraz przedsięwzięcia integrujące mieszkańców. CUS planuje również uruchomienie grupy wsparcia dla rodziców dzieci z ADHD.

Zmienił się także sposób kontaktu mieszkańca z instytucją. CUS rozwija punkt obsługi klienta, wprowadzając zasadę „jednego okienka”, w którym można uzyskać informacje dotyczące dostępnych usług.

Zmodernizowano także punkt interwencji kryzysowej, tworząc bardziej przyjazną i komfortową przestrzeń do korzystania ze wsparcia psychologa czy terapeuty.

W ciągu ostatniego roku otwarto również trzeci klub seniora, z którego korzysta już ponad 70 osób.

Ważnym elementem nowej polityki społecznej jest także Miejsce Aktywności Lokalnej przy skateparku. To przestrzeń, która ma służyć nie tylko organizowaniu wydarzeń, ale przede wszystkim aktywizowaniu mieszkańców i wyłanianiu lokalnych liderów.

– Tak naprawdę chodzi nam o to, aby wyłonić takich lokalnych liderów, którzy sami będą mogli w przyszłości organizować się – mówił Michał Kocia. Jak zaznaczył, CUS ma już pierwsze efekty tych działań, m.in. dzięki współpracy z Radą Osiedla Skałka.

Jak mówił na konferencji prasowej Prezydent Miasta Arkadiusz Bogucki - to nie koniec zmian. Miasto ma w planach adaptację niewykorzystywanego dziś budynku przy ul. Akacjowej na potrzeby Zintegrowanego Centrum Usług Społecznych, by wszystkie usługi dostępne były w jednym, nowoczesnym miejscu. 

SKARŻYSKI CUS PRZYKŁADEM DLA REGIONU

Pierwszy rok funkcjonowania CUS pokazuje, że zmiana nazwy MOPS na CUS była jedynie symbolem znacznie większej transformacji. Najważniejsza zmiana dokonała się w podejściu do mieszkańca – od reagowania na problem do jego wcześniejszego rozpoznawania, od pomocy udzielanej przede wszystkim w sytuacji kryzysowej do szerokiego systemu usług, które mają poprawiać jakość życia i wzmacniać samodzielność mieszkańców.

Tak szeroki zakres zmian sprawia, że skarżyskie Centrum Usług Społecznych może dziś dzielić się swoim doświadczeniem z innymi samorządami. Regionalne Forum CUS, które odbyło się 22 września w Skarżysku-Kamiennej, zgromadziło przedstawicieli Centrów Usług Społecznych z całego regionu.

Posiedzenie Forum poprowadzili: Piotr Ambroszczyk – Przewodniczący Regionalnego Oddziału Krajowego Forum CUS oraz Michał Kocia – dyrektor skarżyskiego CUS. Spotkanie odbywało się w gościnnych progach „Stacji Skarżysko”, czyli najmłodszego Klubu Seniora w naszym mieście.

Była to okazja do rozmowy o tym, jak budować system usług społecznych odpowiadający na rzeczywiste potrzeby mieszkańców, jak rozwijać działania profilaktyczne i jak skutecznie łączyć potencjał instytucji, organizacji oraz lokalnej społeczności.