Niepełnosprawni mają szansę

W ramach warsztatów „Aktywna polityka rynku pracy" zorganizowanych przez Akademię Przedsiębiorczości Sp. z o.o w Starachowicach uczestnicy Powiatowej Rady Zatrudnienia Skarżyska -Kamiennej odwiedzili Powiatowy Zakład Aktywności Zawodowej oraz Warsztaty Terapii Zajęciowej przy Parafii Rzymsko Katolickiej jakie działają w otoczeniu Sanktuarium w Kałkowie-Godowie, w miejscu kultu Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski z Lichenia.

                

Organizatorem Powiatowego Zakładu Aktywności Zawodowej jest Starostwo Powiatowe w Starachowicach. PZAZ prowadzi działalność w miejscowości Styków na majątku należącym do Powiatu Starachowic oraz w Kałkowie - Godowie na powierzchniach dzierżawionych od księdza kustosza. PZAZ został utworzony w celu zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz z pierwszą grupą inwalidzką. Poprzez rehabilitację w zakresie zawodowym i umiejętności społecznych osoby są przygotowywane do aktywnego życia na miarę ich indywidualnych potrzeb i możliwości. 

               

W działalności zakładu dominującym rodzajem produkcji są pamiątkowe gadżety i dewocjonalia oraz świadczenie usług hotelarskich. W ZAZ Styków dominuje produkcja stolarska między innymi niepełnosprawni wykonują budki lęgowe dla ptaków, karmniki, kosze na śmieci, zegary, schowki na klucze itd. Wytwarzane produkty charakteryzuje wysoka jakość, różnorodność i niepowtarzalność wzorów. Wszystkie pamiątki i upominki wykonywane są ręczne przez osoby niepełnosprawne.   

             

PZAZ ma wykwalifikowaną kadrę opiekuńczą oraz zatrudnia 50 osób. Dyrektor Konopka mówi: jesteśmy w stanie samodzielnie zaprojektować, wytworzyć i sprzedać swoje wyroby. Prowadzimy własna księgowość, własny marketing, zaopatrzenie i transport. Część kosztów naszej działalności pokrywa Powiat, a część kosztów otrzymujemy z Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Niepełnosprawni pracownicy otrzymują wynagrodzenie oraz premie za wyniki w pracy.  

             

Rekrutacją niepełnosprawnych osób do pracy zajmuje się ośmioosobowy Zespół programowy prowadzi nabór osób pod konkretne zadania. Wyselekcjonowany kandydat przechodzi miesięczny okres próbny. Osoby zatrudnione, chociaż nabór jest bardzo ograniczony, nie posiadają wykształcenia kierunkowego. Rękodzieło artystyczne powstaje w pracowni: malarskiej, tkacko - krawieckiej, rzeźby i gipsu, wikliniarskiej, stolarskiej i wyrobów z drewna. Każdy niepełnosprawny wykonuje tyle na ile go stać i stara się wykonać swoje zadanie jak najlepiej. 

ZAZ ściśle współpracuje z Urzędem Pracy w zakresie stosowania programy rehabilitacji zawodowej. Osoby zatrudnione są pod stałą obserwacją pod względem perspektyw rozwoju. Ustawodawca kładzie nacisk na uzupełnianie wykształcenia w tym celu są organizowane kursy, wizyty studyjne w zakładach pracy chronionej, są prowadzone rozmowy w urzędzie pracy w zakresie obycia zawodowego. Założeniem jest, że każda z tych osób podejmie kiedyś pracę na wolnym rynku. 

            

Na innym poziomie prowadzą działalność Warsztaty Terapii Zajęciowej. WTZ statutowo zajmują się przygotowaniem osób głównie ze schorzeniami upośledzenia umysłowego. WTZ są finansowane przez Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Program terapii zajęciowej jest nakierowany na odzyskanie sprawności ruchowej, komunikacji społecznej i umiejętności zawodowej w celu podjęcia pracy, w ZAZ lub na wolnym rynku. Niepełnosprawni - obecnie w WTZ jest 45 osób - są kierowani na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez lekarza medycyny pracy. Dolną granicą wieku przyjęcia do WTZ praktycznie wyznacza ukończenie 18 roku życia. Górnej granicy wieku ustawodawca nie określa, ale w zasadzie  określa ją wiek emerytalny 65 lat - mówi opiekunka. 

             

WTZ dysponuje salą gimnastyczną, prowadzi dziewięć pracowni tematycznych. Najbardziej aktywną jest pracownia gdzie ćwiczy się uszkodzenia aparatu ruchu. Ćwiczenia pozwalają odzyskać zdolność ruchową oraz ogólną kondycję. Niepełnosprawni trenuje piłkę nożną, tenis stołowy, biegi przełajowe, pływanie. W tych dyscyplinach zdobywają sportowe wyróżnienia. 
Celem WTZ -ów jest rehabilitacja lecznicza, społeczna i zawodowa. Uczestnicy zajęć, co pewien okres podlegają ocenie przydatności i gotowości do podjęcia pracy. Po okresie rehabilitacji posiadają umiejętność napisania życiorysu, są przygotowani do rozmowy kwalifikacyjnej. Dla osób z upośledzeniem umysłowym raczej nie ma pracy. Osoby niepełnosprawne mające orzeczenie lekarskie o stopniu umiarkowanej niepełnosprawności nie mogą otrzymać pracy  w Zakładzie Chronionym, a nawet pracy w ZAZ- ie, gdyż tam kwalifikuje się osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności. 

              

Tak prowadzona polityka społeczna nie jest zrozumiała nawet dla osób niepełnosprawnych. Osoba niepełnosprawna  uczulana na jej przydatność w społeczeństwie nagle spotyka się z barierą nie do pokonania. Przychodzi moment, w którym ocenia się przydatność do życia w społeczeństwie. Wtedy zapada decyzja, czy przedłużonyć  pobyt w WTZ, czy też nie. Osoba o schorzeniu umysłowym nie ma szans na zatrudnienie. Nasz rynek pracy nie jest tolerancyjny dla tych osób i nie potrafi tworzyć prostych operacji do wykonania. 

            
                                                                                             Zdjęcia wyk.: mwoj

Region Świętokrzyski jest zaliczany do najgorzej działającego województwa pod względem aktywności sektora organizacji pozarządowych zajmujących się problemem niepełnosprawnych, a dominuje Skarżysko - Kamienna. Osobiście dostrzegam, być może się mylę, że w niewystarczającym zakresie jest  zorganizowana kadra specjalistyczna, niepotrafiąca wykorzystać unijnych pieniędzy na prowadzenie działalności będącej szansą na zatrudnienie osób niepełnosprawnych.

 Wojciech Markiewicz