Okrywamy Świętokrzyskie - Stradów

We wczesnym średniowieczu było to jedno z największych grodzisk słowiańskich. Teraz wały i fosy porasta zeschła trawa, a w sercu tego ciągle zagadkowego miejsca pasą się krowy

Niegdyś grodzisko w Stradowie można było oglądać na fotogramach ilustrujących piękno ziemi kieleckiej. Można je jeszcze spotkać w dawno nieremontowanych dworcach kolejowych. To praktycznie jedyna forma promocji tego niezwykle cennego zabytku. W Stradowie i na terenie samego grodziska próżno bowiem szukać drogowskazu czy najmniejszej choćby tablicy informacyjnej.

A ponad tysiąc lat temu musiał to być ważny ośrodek administracyjny. Główny gród zajmował powierzchnię ponad półtora hektara. Zachowały się otaczające go wały ziemne, dochodzące do kilkunastu metrów, i zagłębienia fosy. Widziane z góry mają kształt zamkniętej podkowy. Ten główny gród nazywany jest Zamczyskiem. Przylegały do niego podgrodzia - od strony północnej Mieścisko, a od południowego wschodu Barzyńskie. Także były otoczone systemem wałów ziemnych i fos. Nie były one już jednak tak imponujące jak na Zamczysku, a do naszych czasów zachowała się tylko ich część.

W sumie gród i podgrodzia zajmowały ponad 25 hektarów. Podczas prac archeologicznych znaleziono na tym terenie ślady wielu chat, półziemianek, pieców i palenisk. Mieszkało tam z pewnością kilkaset osób. Jak na ówczesne warunki, to było duże miasto.

Co się z nim stało? Dlaczego grodzisko zostało opuszczone przez ludzi?

Na te pytania nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Archeolodzy podczas wykopalisk znaleźli ślady pożarów. Ale przecież nie był to murowany gród i można go było odbudować. Czy kolejne wykopaliska pozwolą ustalić przyczynę upadku? - Im więcej się kopie, tym więcej rodzi się pytań - uważa Waldemar Gliński, archeolog z Kielc. - Z najnowszych publikacji na temat Stradowa wynika, że grodzisko istniało między IX a XI wiekiem. To pewne. Jego początek w VIII, a koniec w XII wieku znajdują się pod znakiem zapytania - dodaje.

Nie ulega wątpliwości, że gród istniał w czasach plemiennych i był ważnym ośrodkiem Wiślan, a potem został wchłonięty przez państwo Piastów. - W nowej organizacji państwa liczą się grody kasztelańskie, takie grodziska jak Stradów okazują się niepotrzebne - przypuszcza Gliński.

Gród kasztelański, na rzecz którego Stradów stracił znaczenie, znajdował się w Wiślicy.

Dziś warto wybrać się do Stradowa, żeby zobaczyć to opuszczone pramiasto. Na otoczonym wysokimi wałami majdanie, gdzie znajdowały się chaty Wiślan, teraz pasą się krowy. Trawy na wałach nikt nie kosi i nie wypasa, więc wyschnięta sięga po kolana. Że teren jest odwiedzany przez ludzi, świadczy wydeptana na koronie ścieżka. Warto tam pospacerować i porozkoszować się urokami krajobrazu. A widok z wałów jest naprawdę imponujący. Na północnym zachodzie podziwiać można charakterystyczne dla Ponidzia pagórki poprzecinane wąwozami. Daleko na południu nawet przy trochę zachmurzonym niebie widać szczyty Beskidów. Przy idealnej pogodzie można dostrzec i Tatry. Grodzisko w najwyższym punkcie wznosi się bowiem na około 350 m nad poziom morza.

Do Stradowa można dojechać z Pińczowa, przez Młodzawy i Chroberz. Grodzisko widać już po prawej stronie drogi za Zagajami Stradowskimi. Aby dotrzeć na miejsce, trzeba przed drewnianym kościółkiem w Stradowie skręcić w prawo.