Fiszka - Budowa przelewu wieżowego zbiornika wodnego Bernatka

WYCIĄG Z FISZKI O PRZYZNANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO

Stan istniejący na obszarze, na którym realizowany będzie projekt
Przedmiotowy projekt polega na budowie przelewu wieżowego zbiornika wodnego Bernatka w Skarżysku-Kamiennej oraz robotach zabezpieczające ten zbiornik. W/w zbiornik usytuowany jest w zlewni rzeki Bernatka, w lewym dopływie rzeki Kamiennej i pełni funkcje retencyjne i przeciwpowodziowe. Szacuje się, iż powierzchnia zbiornika wynosi 1,75 ha, a pojemność max.32 000 m3. Poszczególne elementy zbiornika znajdują się obecnie w bardzo złym stanie technicznym. Dalsze wykorzystywanie zbiornika jako przeciwpowodziowego bez dokonania koniecznej modernizacji w efekcie może spowodować, iż zbiornik przestanie pełnić swe funkcje. Istnieje zagrożenie, iż podczas powodzi może dojść do przerwania zapory oraz wałów, a tym samym zbiornik może spotęgować negatywne skutki powodzi.
W najgorszym stanie technicznym znajdują się: zapora ziemna, żelbetonowy kanał doprowadzający wodę do zbiornika i rurociągu oraz przelew.
W przypadku zapory ziemnej obecne ubezpieczenie skarpy stanowią skorodowane i porośnięte krzewami płyty betonowe. Przelew betonowy wymaga także pilnej modernizacji, z uwagi na widoczne przecieki wody jak również z powodu braku urządzeń do rozpraszania energii. W przypadku wystąpienia przepływu wód deszczowych istnieje duże prawdopodobieństwo rozmycia naturalnego podłoża. Natomiast kanał doprowadzający wodę do zbiornika wymaga modernizacji z uwagi na zniszczony wylot jak również wyerodowane skarpy i dno. Zniszczony jest także rurociąg odprowadzający wody deszczowe. Odcinek wylotowy stanowi rów otwarty, który eroduje skarpę zapory i nie spełnia wymogów tego typu urządzeń. Wymiar istniejącego rurociągu jest za mały, zatem modernizacja rurociągu wraz z wylotem zabezpieczy docelowo skarpę zbiornika przed niszczeniem. Natomiast przelew z powodu braku szczelności zarówno w koronie i korpusie wymaga likwidacji. Jego rolę wypełni projektowana wieża przelewowa. W obecnym stanie zbiornik stwarza dodatkowe zagrożenie powodziowe w gminach: Skarżysko Kościelne, Skarżysko-Kamienna i Wąchock z uwagi na fakt, iż rzeka Bernatka wpada do zlewni rzeki Kamiennej, która stwarza największe zagrożenie powodziowe. Wezbrane wody rzeki Kamiennej zagrażają także oczyszczalni ścieków, obsługującej obecnie 2 gminy.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Konieczność realizacji projektu wynika zarówno ze złego stanu technicznego zbiornika jak również z pełnionych przez „Bernatkę” funkcji retencyjnych i przeciwpowodziowych. Ochrona przeciwpowodziowa polega zarówno na zbieraniu i magazynowaniu wód deszczowych jak również wód spływających z pobliskich lasów, a tym samym następuje zabezpieczenie pobliskich domów przed powodzią. Ponadto realizacja projektu ma także znaczenie regionalne. Modernizacja zbiornika spowoduje retencję wody i jej zbieranie, a tym samym zimniejszy zasilanie rzeki Kamiennej i zmniejszy ryzyko powodzi w 3 gminach.
Zbiornik został oddany do eksploatacji w 1971 roku i dotychczas nie prowadzono na nim znaczących inwestycji . W rezultacie, w 2002 r nawalny deszcz spowodował katastrofalne wezbranie, które spowodowało między innymi przerwanie zapory i doprowadziło do znaczącej w skutkach powodzi. Prace naprawcze prowadzone od czasu w/w powodzi polegały jedynie na niezbędnym zabezpieczeniu zbiornika. Rzeka Bernatka ma charakter potoku górskiego przy obfitym opadzie deszczu nadejście wezbrania może nastąpić w czasie godzinowym. Zakładając warunki ekstremalne znaczne opady w dorzeczu porą nocną, brak odpowiednich zaczepów w brusach, brak możliwości równomiernego ich podnoszenia oraz możliwość zaklinowania, w konsekwencji może doprowadzić do nadmiernego podpiętrzenia wody i przerwania zapór ziemnych zbiornika. Istnieje zatem zagrożenie wystąpienia sytuacji analogicznej do tej sprzed kilku lat. W związku z powyższym konieczne jest przeciwdziałanie zagrożeniom przeciwpowodziowym i realizacja niniejszego projektu.

Przedmiot projektu
W zakres inwestycji wchodzą: karczowanie drzew i krzewów, modernizacja zapory ziemnej, przebudowa jazu, modernizacja niecki kanału wylotowego, modernizacja zamknięcia na zbiorniku, modernizacja niecki jazu i rurociągu, budowa wieży przelewowej, modernizacja rurociągu D=1,20 m;
W wyniku realizacji projektu zabezpieczonych zostanie 6 elementów infrastruktury przeciwpowodziowej oraz wybudowana zostanie kanalizacja deszczowa o długości 0,186 km; przy czym długość zmodernizowanych elementów zapobiegających powodziom wyniesie 0,661 km, wybudowany zostanie także 1element zapobiegający powodziom.

Uzasadnienie przyjętych/planowanych rozwiązań technologicznych
Projektowane prace są niezbędne dla ochrony przeciwpowodziowej i wynikają z oceny stanu technicznego istniejącej zapory. Projekt nie przewiduje zmian w zakresie formy i funkcji obiektu lecz taką ich modernizację, aby zabezpieczyć zbiornik przed dewastacją i awariami. Głównym zabezpieczeniem są projektowane urządzenia zrzutowe w formie przelewu wieżowego oraz przebudowa rurociągu D 60 na kanał deszczowy D120 zabezpieczający przed spływami przez teren otaczający zbiornik i powodującymi niszczenie północnej skarpy zbiornika. Droga po koronie oraz wykorzystanie istniejących dróg wokół zbiornika jest uzasadnione technicznie i wpłynie korzystnie na zabezpieczenie zapory pod względem statycznym, przeciwfiltracyjnym oraz zabezpieczy dojazd do zbiornika zarówno w okresie akcji powodziowej jak również dla konserwacji.
Stosując planowane rozwiązania technologiczne wpływ na stan powietrza atmosferycznego oraz na klimat akustyczny będzie krótkotrwały i przemijający i generalnie nie pogorszy stanu środowiska w rejonie inwestycji. Inwestycja nie będzie miała także wpływu na jakość wód powierzchniowych. Projektowane prace przy zabezpieczeniu zapory nie wpłyną ujemnie na stan środowiska przyrodniczego, a będą służyć zabezpieczeniu całej doliny Bernatki przed skutkami powodzi. Ponadto planowane rozwiązania technologiczne zapewnią możliwość długookresowego funkcjonowania infrastruktury. Dla wszystkich zaplanowanych typów prac i materiałów określono wymagane sposoby wykonania i parametry według Polskich Norm, które zgodne są z normami europejskimi. Wszystkie użyte materiały będą posiadać aktualne dopuszczenia i certyfikaty.

Uzasadnienie opłacalności ekonomicznej i wykonalności projektu
Projekt jest wykonalny zarówno od strony technicznej jak również prawnej. Gmina dysponuje niezbędnym doświadczeniem w realizacji projektów i właściwie rozbudowanymi strukturami organizacyjnymi. Właścicielem działek a równocześnie właścicielem i użytkownikiem zbiornika jest Gmina Skarżysko-Kamienna.
Ponadto niniejszy projekt posiada wszystkie wymagane uzgodnienia i decyzje. Przewiduje się, iż projekt będzie nierentowny finansowo, jednak jest jednak to sytuacja dopuszczalna w przypadku tego typu Projektów. Konieczność jego realizacji wynika z korzyści społecznych dla mieszkańców Skarżyska-Kamiennej.
Bezpośrednim efektem realizacji Projektu będzie stworzenie infrastruktury zabezpieczającej miasto Skarżysko-Kamienna przed skutkami nagłego przyboru wody (powodziami, podtopieniami) w rzece Bernatce. Dodatkowym rezultatem Projektu będzie modernizacja zbiornika wodnego „Bernatka”, co pozwoli na wykorzystanie go do celów przeciwpowodziowych, retencyjnych i rekreacyjnych.

Trwałość projektu
Właścicielem i użytkownikiem zbiornika jest Gmina Skarżysko-Kamienna, na której spoczywa ustawowy obowiązek zapewniania mieszkańcom bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w związku z tym koszty związane z dalszym utrzymaniem i eksploatacją inwestycji przez okres co najmniej 5 lat od daty dokonania końcowej płatności na rzecz Beneficjenta będzie ponosiła Gmina Skarżysko-Kamienna. Gmina posiada zdolność finansową i organizacyjną do utrzymania projektu.

Powiązanie projektu z innymi projektami
Projekt jest komplementarny z innymi projektami odnoszącymi się do potrzeby uregulowania cieków należących do zlewni rzeki Kamienna, w tym: Budowa zbiornika Jaśle na rzece Jaślanej w gm. Łączna o pojemności 400 tys. m3, powierzchni 3,7 ha. Projekt zrealizowany został w 2005 r. dzięki wsparciu finansowemu UE. Ponadto projekt jest komplementarny z projektem z zakresu ochrony środowiska „Budowa i modernizacja kanalizacji sanitarnej w Skarżysku-Kamiennej i Skarżysku Kościelnym.” Wartość projektu szacowana jest na około 28 mln Euro, przy czym szacuje się, iż 75% będzie stanowiło dofinansowanie z Funduszu Spójności. Obecnie do w/w projektu jest przygotowywana pełna dokumentacja techniczna w ramach pomocy technicznej.