Atrakcje turystyczne

W Desznie urodził się komandor podporucznik Andrzej Łoś, przed wojną dowódca ORP "Jaskółka" i ORP "Ryś". Tu także przyszedł na świat Wincenty Pstrowski, pierwszy po wojnie przodownik pracy.

Jak podaje ksiądz Jan Wiśniewski w "Historycznym opisie kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Jędrzejowskiem" (Marjówka 1930), Deszno zostało "założone przez Konradowych rycerzy w pierwszej połowie XIII wieku w czasie walk Konrada Mazowieckiego o tron krakowski z Henrykiem Brodatym i Bolesławem Wstydliwym". Położony w północno-zachodniej części wsi park dworski założony został w XVIII wieku, kiedy należała ona do Dąmbskich, a później Mieroszewskich. Zarośnięte obecnie stawy były niegdyś jego ozdobą. Zachowały się stare lipy, graby, kasztanowce i tuje, które tworzą aleje i szpalery. Rosną w parku także pojedyncze okazy sędziwych jesionów, akacji, klonów, modrzewi, białej topoli, sosny limby oraz dwa rzadko spotykane w Polsce miłorzęby japońskie.

Na początku XVII wieku powstał w Bobrzy pierwszy wielki piec na ziemiach polskich. Budowę ogromnego kombinatu z pięcioma piecami i kuźniami przerwał wybuch powstania listopadowego.

Pierwszy wielki piec w Bobrzy zbudowali w latach 1611-1613 na zlecenie biskupów krakowskich Włosi Wawrzyniec i Jan Cacciowie. Przetapiano w nim rudę żelaza z pobliskich kopalń, współpracował z okolicznymi kuźnicami i fryszerkami. Bobrza, dziś niewielka wieś nad rzeką o tej samej nazwie, była prężnym ośrodkiem przemysłowym. Z wytapianego żelaza produkowano m.in. działa, kule, szable i kotły.

Gdy mieszkał tu Jan Chryzostom Pasek, wieś była w granicach województwa krakowskiego. A trafił do Olszówki przez przypadek, a właściwie przez matrymonialną pomyłkę...

Po wystąpieniu z wojska ten pochodzący spod Rawy Mazowieckiej szlachcic postanowił się ożenić i ustatkować. I raczej nie planował szukać szczęścia w Małopolsce. Jak czytamy w jego sławnych "Pamiętnikach", stręczono mu dwie kandydatki - pannę Śladkowską, dziedziczkę wsi Boża Wola na ziemi sochaczewskiej, oraz Radoszowską. "Bardziej mi się serce chwytało Śladkowskiej, bo tam o jej wiosce powiedali, że nie tylko pszenica, ale i cybula w polu na kożdym zagonie, gdzie ją wsiejesz, urodzi się, a mnie też bardziej apetyt pociągał ad pinguem glaebam [do tłustej roli - red.] niżeli do gołych piniędzy" - pisał.

Stojąca w pobliżu Wiernej Rzeki ruina wielkiego pieca hutniczego z zewnątrz ma kształt ściętego ostrosłupa. Gdy wejdziemy do środka i spojrzymy w górę, widać już ścięty stożek

W 1782 r. w Kuźniakach znajdował się jeden z 34 pieców hutniczych na ziemiach polskich - najmniejszy. W XIX w. był wielokrotnie rozbudowywany, otrzymał imię "Jadwiga". Wytapiano w nim ponad tysiąc ton żelaza rocznie. Paliwem był wyłącznie węgiel drzewny, piec więc "pożerał" całe połacie pobliskich lasów. Przepływająca w odległości kilkudziesięciu metrów od pieca rzeka Łośna, którą Stefan Żeromski przechrzcił na Wierną Rzekę, z jednej strony pomagała utrzymać produkcję, a z drugiej - stanowiła poważne zagrożenie. Gdyby zalała rozgrzany do czerwoności piec, cała huta mogłaby wylecieć w powietrze. Dlatego w czasie niebezpieczeństwa powodzi załoga musiała uciekać na wyżej położone tereny.

Z wytapianego w Kuźniakach żelaza wyrabiano głównie balustrady, kraty, krzyże i rury. Zakład hutniczy zamknięty został w 1897 r., kiedy wyczerpały się złoża rudy. Do naszych czasów prócz ruiny wielkiego pieca zachowała się część układu wodnego, służącego do poruszania urządzeń. Po drugiej stronie drogi znajduje się staw z groblą, w którym magazynowano wodę w czasie suszy. Doprowadzana była do zakładu sklepionym podziemnym kanałem.

Przy stawie rozpoczyna się niebieski szlak turystyczny, którym można dotrzeć na Dobrzeszowską Górę z pozostałościami świątyni pogańskiej, a dalej do Sielpi. Kilkadziesiąt metrów na południowy wschód, przy polnej drodze, znajduje się głaz oznaczający początek głównego szlaku przez Góry Świętokrzyskie. Czerwone znaki prowadzą na pokrytą mieszanym lasem Górę Kuźniacką. Po około 2 km wędrówki, po prawej stronie, przed zagajnikiem młodych brzóz podziwiać można usypisko głazów i olbrzymi blok skalny. Te malownicze skały piaskowca stanowią pomnik przyrody. Rozciąga się z nich przepiękny widok na Perzową Górę.

Kuźniaki znajdują się w gminie Strawczyn. Dojechać tam najłatwiej, skręcając z drogi Kielce-Częstochowa w prawo w Rudzie Strawczyńskiej. Dotrzeć też można od trasy Kielce-Łódź, przez Mniów, Grzymałków i Wólkę Kłucką.