Redakcja

    Rezerwat archeologiczny o nazwie "Rydno" obejmuje część miasta (Łyżwy), Grzybową Górę i Nowy Młyn. Badania, prowadzone tu przez Krukowskiego, Gintera i Kozłowskiego potwierdzają ślady działalności człowieka na tym terenie w okresie późnego paleolitu.

Badacz Rydna, profesor Romulad Schild (uczeń prof. S. Krukowskiego) twierdzi, że nazwę "Rydno", a właściwie "Rydzno" wymyślił profesor Stefan Krukowski, z powodu krwistoczerwonej barwy ziemi na badanym terenie nieopodal Skarżyska.

Rydno, to nie jest jedno stanowisko ani jedna osada. To setki, jeśli nie tysiące osad skupionych wokół kopalni ochry, to znaczy ziaren hematytu, które były eksploatowane od starszej epoki kamienia, już około 20 tysięcy lat temu, aż do, w mniejszej skali, czwartego tysiąclecia przed Chrystusem, ale głównie w tak zwanym późnym paleolicie, u schyłku epoki lodowej, kilkanaście tysięcy lat temu.

Profesor Romuald Schild w jednym ze swoich wywiadów na temat Rydna:

..." Kompleks ten jest teraz prawie całkowicie zniszczony, chociaż to zabytek klasy światowej... Został rozkopany. Piasek tarasów rzecznych, w którym zalegają pozostałości prehistorycznych osad, został wywieziony, zmieszany z cementem i posłużył budownictwu, razem z tymi zabytkami prawdopodobnie... Na kompleks natrafiono przed pierwszą wojną światową, ale wówczas nie doceniono wagi znaleziska. Dopiero w latach czterdziestych profesor Krukowski, samouk, samotnik i dziwak, niezwiązany z żadnym establishmentem archeologicznym, odkrył jego właściwe znaczenie...

W latach sześćdziesiątych Rydno zostało wpisane do rejestru zabytków, czyli zaczęło być chronione prawem. Ale w Polsce prawo jest łamane notorycznie i tam też dzika i przemysłowa eksploatacja piasku, jako kruszywa w budownictwie, spowodowała, że znaczna część zabytków została zniszczona. Ponieważ jednak badania były już prowadzone, część udało się uratować...

Na obszarze, który ma parę kilometrów kwadratowych, do tej pory odkryto ponad 400 obozowisk z epoki kamienia. Nie tylko w Europie, lecz także nigdzie na świecie, gdzie są stanowiska z tego czasu, nie ma takiej ich koncentracji. Było to wyraźnie miejsce magnetyczne, które przyciągało ludzi z wielu względów, chociaż przede wszystkim z powodu barwnika. Używano go niewątpliwie do celów kultowych, ale też do garbowania skór, czy w ówczesnej medycynie, również w późniejszym okresie. Spotykały się tu różne paleolityczne społeczności zbieracko-łowieckie, żyjące w małych grupach składających się z pojedynczych rodzin. Tu odbywały się zgromadzenia tych społeczności, tu kojarzono małżeństwa, wymieniano ówczesne dobra, sprawowano uroczystości. Można powiedzieć, że to tu była "stolica" ówczesnej Europy środkowej....."

Rezerwat Rydno wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej utworzonego 29 września 1995 r.