Odkrywamy Świętokrzyskie - góra Chełm
To najbardziej wysunięte na zachód wzniesienie Pasma Klonowskiego Gór Świętokrzyskich. U podnóża góry podziwiać można przepiękny kamieniołom z odsłonięciami skalnymi, które stanowią pomnik przyrody nieożywionej.
Góra Chełm, nazywana też Chełmową, wznosi się na wysokość 399 m n.p.m. Swoim kształtem przypomina nieco ochronne nakrycie głowy. Wierzchołek porośnięty jest lasem mieszanym z przewagą modrzewia. Po pniach części drzew pnie się do słońca bluszcz. Dużo tam także krzaków tarniny, głogu i dzikiej róży. Na samym szczycie, na który prowadzi wąska ścieżka, stoi betonowa wieża triangulacyjna. Obok niej znajduje się zaniedbana żelazna kapliczka. Na odsłoniętych południowo-wschodnich stokach góry rosną murawy kserotermiczne. Na skraju lasu na zachód od szczytu leśnicy z Zagnańska ustawili wysoki drewniany krzyż poświęcony papieżowi Janowi Pawłowi II.
Góra Chełm, nazywana też Chełmową, wznosi się na wysokość 399 m n.p.m. Swoim kształtem przypomina nieco ochronne nakrycie głowy. Wierzchołek porośnięty jest lasem mieszanym z przewagą modrzewia. Po pniach części drzew pnie się do słońca bluszcz. Dużo tam także krzaków tarniny, głogu i dzikiej róży. Na samym szczycie, na który prowadzi wąska ścieżka, stoi betonowa wieża triangulacyjna. Obok niej znajduje się zaniedbana żelazna kapliczka. Na odsłoniętych południowo-wschodnich stokach góry rosną murawy kserotermiczne. Na skraju lasu na zachód od szczytu leśnicy z Zagnańska ustawili wysoki drewniany krzyż poświęcony papieżowi Janowi Pawłowi II.
Z tego miejsca rozciąga się wspaniały widok na okolicę, a zwłaszcza na położony u podnóża góry nieczynny kamieniołom Zachełmie. Warto się wybrać na spacer ścieżką wydeptaną wokół stromych ścian, a potem zejść na dróżkę prowadzącą po dnie wyrobiska. W jego północnej części znajduje się filar skalny zbudowany z dolomitów środkowego dewonu. Kamieniołom robi jednak wrażenie nie tylko na geologach. Widok wznoszących się na wysokość 30-40 m skał o brunatnym kolorze może zachwycić każdego, zwłaszcza w pogodny dzień, kiedy słońce potęguje barwy. Nic zatem dziwnego, że jest to ulubione miejsce wycieczek i spacerów nie tylko dla mieszkańców pobliskiego Zagnańska.
Kilkadziesiąt metrów na południowy-zachód od kamieniołomu znajduje się kościół pod wezwaniem św. Rozalii i św. Marcina. Nazywany jest kościołem w Zagnańsku, choć znajduje się w granicach wsi Zachełmie. Budowany był w trzech etapach. Najstarszą, barokową, część świątyni ufundował w drugiej połowie XVII wieku biskup krakowski Andrzej Trzebicki. Jego herb Łabędź widnieje nad wejściem od południowej strony. Na przełomie XIX i XX wieku kościół został powiększony od zachodu, a w latach 1947-1953 rozbudowany od wschodu. Wygląda obecnie tak, jakby się składał z dwóch różnych budowli. Z pierwotnej świątyni zachowała się część nawy i ołtarze z rokokową dekoracją. Stojąca w pobliżu kościoła dzwonnica zbudowana została z okazji jubileuszowego roku 1900.
W świątyni przechowywany jest ciekawy sztandar powstały w okresie manifestacji patriotycznych poprzedzających powstanie styczniowe. Na jego jednej stronie widnieje złamany krzyż z koroną cierniową i data 8 kwietnia 1861 roku. Tego dnia Moskale zabili około 200 uczestników demonstracji w Warszawie.
Jak tam trafić
Góra Chełm położona jest kilkaset metrów od drogi z Zagnańska do Barczy. Najłatwiej na szczyt dojść ścieżką spod kościoła. Do kamieniołomu Zachełmie można natomiast dotrzeć od drogi prowadzącej od kościoła do wsi Zachełmie.
Janusz Kędracki
Kilkadziesiąt metrów na południowy-zachód od kamieniołomu znajduje się kościół pod wezwaniem św. Rozalii i św. Marcina. Nazywany jest kościołem w Zagnańsku, choć znajduje się w granicach wsi Zachełmie. Budowany był w trzech etapach. Najstarszą, barokową, część świątyni ufundował w drugiej połowie XVII wieku biskup krakowski Andrzej Trzebicki. Jego herb Łabędź widnieje nad wejściem od południowej strony. Na przełomie XIX i XX wieku kościół został powiększony od zachodu, a w latach 1947-1953 rozbudowany od wschodu. Wygląda obecnie tak, jakby się składał z dwóch różnych budowli. Z pierwotnej świątyni zachowała się część nawy i ołtarze z rokokową dekoracją. Stojąca w pobliżu kościoła dzwonnica zbudowana została z okazji jubileuszowego roku 1900.
W świątyni przechowywany jest ciekawy sztandar powstały w okresie manifestacji patriotycznych poprzedzających powstanie styczniowe. Na jego jednej stronie widnieje złamany krzyż z koroną cierniową i data 8 kwietnia 1861 roku. Tego dnia Moskale zabili około 200 uczestników demonstracji w Warszawie.
Jak tam trafić
Góra Chełm położona jest kilkaset metrów od drogi z Zagnańska do Barczy. Najłatwiej na szczyt dojść ścieżką spod kościoła. Do kamieniołomu Zachełmie można natomiast dotrzeć od drogi prowadzącej od kościoła do wsi Zachełmie.
Janusz Kędracki