Odkrywamy Świętokrzyskie - Planta

Mieszkańcy wsi Planta mają się gdzie skryć przed upałami. Po obu stronach drogi prowadzącej przez wieś rosną bowiem rozłożyste lipy. Aleje z tych i innych sędziwych drzew towarzyszą im też, gdy chcą gdzieś wyjechać.

W środku Planty stał niegdyś dwór. - W tym miejscu, gdzie teraz jest hydrant - pokazuje mieszkający w sąsiedztwie Jan Czajka, emerytowany milicjant. Dodaje, że po wojnie dwór rozebrano, wykorzystując materiały m.in. na budowę szkoły w pobliskim Ujeździe. Sadzawka też całkiem zarosła. Zostały tylko posadzone wokół niej jesiony. Wisząca na potężnym buku (obwód pnia około 3,5 m) mocno już nieaktualna tablica informuje, że "teren niniejszego zespołu parku podworskiego wpisany został do rejestru zabytków województwa tarnobrzeskiego". Z informacji, jaką uzyskaliśmy w starostwie opatowskim, wynika, że w resztkach parku rośnie siedem pomników przyrody: lipa drobnolistna i szerokolistna, klon, jawor, grab, buk pospolity i jesion wyniosły. Za pomnik przyrody uznane są też trzy aleje lipowe, które niegdyś prowadziły do dworu. Pomnikowych drzew jest tam z pewnością więcej niż mieszkańców tej niewielkiej wsi, jaką jest Planta.

Niektóre lipy mają pnie w obwodzie dochodzące do pięciu metrów. W wielu z nich znajdują się ogromne dziuple, część drzew jest już w bardzo sędziwym wieku. Przy drodze przez wieś oprócz lip rosną wiekowe kasztanowce i modrzewie.

Jak pisze Ryszard Garus w swoim przewodniku "Znakowane szlaki piesze woj. świętokrzyskiego", ogółem w Plancie i okolicy rośnie kilkaset pomnikowych drzew w wieku 200-450 lat. Zbiegające się przy parku aleje miały po kilka kilometrów długości - jest to największe tego typu założenie przyrodnicze w Polsce. Jak się dowiadujemy w Urzędzie Gminy w Iwaniskach, powstało ono w czasach, gdy Planta należała do Łempickich. Potem o drzewa dbali Dzerżykraj-Morawscy. Do naszych czasów przetrwały fragmenty alei. Najlepiej zachowana z nich ciągnie się od parku do drogi Opatów-Iwaniska-Staszów.

Jakby było mało cienia w Plancie, na południe od wsi rozciąga się połać gęstego mieszanego lasu. Idąc wzdłuż jego wschodniej ściany czerwonym szlakiem turystycznym, po przeprawieniu się po kamieniach i kłodzie drzewa przez Koprzywiankę dotrzemy do zamku Krzyżtopór w Ujeździe. Ostatni odcinek drogi to też aleja pomnikowych lip.

Planta znajduje się w gminie Iwaniska. Aby tam dojechać, należy skręcić z drogi Opatów-Staszów za Sobiekurowem w prawo. Można też dojść czerwonym szlakiem turystycznym z Ujazdu, kierując się na północ, a także dojechać niebieskim szlakiem rowerowym z Opatowa.